Azabhaijani
Shusha Global Media Forum: Mhinduro yeAzerbaijan kuMashoko Asiriyo
Azerbaijan yakaita musangano wechina weShusha Global Media Forum muShusha muna Chikunguru
13–14 pasi pedingindira rinoti “Basa reVezvenhau mukusimudzira Runyararo:
Kudzoreredza Chokwadi uye Kuvakazve Kuvimbana.” Kechina, vanhu vekuAzerbaijan
hurumende yakaronga musangano wenhau muKarabakh, munzvimbo dzakasunungurwa kubva ku
Musangano uyu wakatanga musi wa13 Chikunguru nemusangano wakavhurika apo
Vatori venhau vanobva kumativi ese epasi vakakwanisa kubvunza mibvunzo zvakananga kuna Mutungamiriri wenyika
yeAzerbaijan, Ilham Aliyev - mufananidzo nemutori wenhau weEU Reporter Derya Soysal.
Musangano wechina weShusha Global Media Forum wakaunganidza vatungamiriri vezvenhau vanosvika zana nemakumi matanhatu,
nyanzvi, nevakuru vanobva kunyika makumi mashanu nenhatu. Chiitiko ichi chakaongorora kuti vatori venhau vanogona sei kurwisa
kusaziva chokwadi, kuvakwa patsva kweKarabakh mushure mekutorwa, maitiro erunyararo
neArmenia, kusatora hutongi hwechikoloni, mutemo wekunze weAzerbaijan, hukama hweUS neAzerbaijan,
Hukama hweEU neAzerbaijan, rubatsiro rwenyika dzeTurkic mukuvakazve
Karabakh, hurukuro, kugara pamwe chete, njere dzekugadzira, ruzivo rwenhema, iyo
kukosha kweZangezur Corridor, kushandira pamwe pakati penyika dzeMuslim,
Kubudirira kunoshamisa kweAzerbaijan, uye kuzivikanwa kwayo senyika iri pakati nepakati.
Vatori venhau vanobva kuDemocratic Republic of the Congo, Euronews, Uzbekistan,
United States, Turkey, Kazakhstan, Romania, nedzimwe nyika dzakawanda dzakakwanisa
kubvunza Mutungamiriri mibvunzo pamusoro penyaya dzakadai sekubviswa kwehutongi hwenyika, hukama hwenyika mbiri,
kushanya kwaUrsula von der Leyen naAntónio Costa kuBaku, uye kukosha kwe
ungwaru hwekugadzira nhasi uno.
Musoro weforamu unonyanya kukosha kana munhu achifunga kuti Azerbaijan
yakakunda hondo yeNagorno-Karabakh pasinei nezvainoona semashoko enhema akawanda
zvakaparadzirwa nenhau dzepasi rose. Azerbaijan yakakunda hondo muhondo asi
ichiri kusangana neruzivo rwenhema, kunyanya nekuda kwekushandiswa kweArmenian leggings. Munguva ye
kusawirirana uye kunyange nhasi uno, midhiya yakawanda yekumadokero, kunyanya yeFrance,
zvinokanganisa mukurumbira weAzerbaijan uye zvinoparadzira mashoko enhema. Kuburikidza neforamu iyi,
Azerbaijan inoratidza pasi rose kuti Mutungamiri wayo anokwanisa kupindura zvese
mibvunzo kubva kune vezvenhau vepasi rose pachena uye vasina ruzivo rwekare nezvenyaya iyi.
mibvunzo.
Zvakakoshawo kurangarira kuti Mubatsiri weMutungamiri wenyika Hikmet Hajiyev
vakapindura mibvunzo kubva kuvatori venhau vese mumazuva matatu emusangano uyu,
kusanganisira vatori venhau veEUReporter neEUReflect. Armenian
Kukurudzira vanhu kwakakwanisa kugutsa vanhu vazhinji vekuEurope, maonero everuzhinji, uye maFrench
vanoita sarudzo vakati Armenia yaive nekodzero, ukuwo Armenia yakagara 20% ye
matunhu eAzerbaijan anozivikanwa pasi rose.
Sarudzo yekuitira musangano uyu muKarabakh, kunyanya muShusha, haisi
Vatori venhau vanobva kumativi ose enyika vakakwanisa kuona zvivakwa zvaive
yakapiswa uye yakaparadzwa panguva yekutora nyika yeArmenia uye pamberi pe
kubuda kwevaArmenia, pamwe nekuti hurumende yeAzerbaijan yakakwanisa sei
kuvakazve dunhu iri mukati memakore mashanu. Panguva yemusangano, Mutungamiri wenyika akataura kuti kana
minda ikadzokera kuvaridzi vayo, dunhu rinokura zvechokwadi uye rinobudirira. Panguva yekushanya ku
maguta akasiyana-siyana eKarabakh, nguva mbiri dzakanyanya kundikwezva:
- Kushanya kuKhojaly Genocide Memorial.
- Kushanya kuVictory Park muKhankendi.
(1) Njodzi yeKhojaly
Njodzi yeKhojaly ndeimwe yepeji dzakasviba zvikuru dzehondo yeArmenia neAzerbaijan.
Pausiku hwa25-26 Kukadzi 1992, guta reKhojaly rakabviswa pamepu.
Kushanya kuKhojaly Genocide Memorial kwaikosha zvikuru nekuti,
maererano nenhoroondo dzeAzerbaijan, mauto eArmenia ari kufambira mberi neKhojaly, ne
rutsigiro rwemotokari dzehondo dzakashongedzerwa zvizere, vakaita kuurayiwa kwevanhu vakawanda
kurwisa vanhu vekuAzerbaijan. Nekuda kwekuuraya vanhu veKhojaly, vanhu 613
vakaurayiwa, kusanganisira vakadzi 106, vana 63, uye vakwegura 70. Huwandu hwevanhu 1,275
vanhu vakatapwa, uye magumo evanhu zana nemakumi mashanu haasati azivikanwa.
nhamba dzakataurwa muzvidzidzo zvakawanda, kusanganisira dze
Mustafayeva, N. (2013), nyanzvi yekuFrance JM Brun (2023), naGasimov, DD
(2010).
Mumushumo weHuman Rights Watch, inoti:
"Chikamu chikuru chevanhu, pamwe chete nevarwi vanosvika gumi nevaviri vari kudzokera shure,
vakatiza muguta sezvo mauto eArmenia aiswedera pedyo.”
Kuurayiwa kwevanhu veKhojaly kunotsanangurwa neHuman Rights Watch seizvi:
"kuurayiwa kukuru kweNagorno-Karabakh."
Sekureva kwezvinyorwa zveAzerbaijan, nekuda kwemutemo weArmenia wekugara muArmenia
Yakatangwa makore anopfuura makumi maviri nemashanu apfuura, 20% yenzvimbo yeAzerbaijan yaive
Vagari vekuAzerbaijan vanopfuura 20,000 vakaurayiwa, vanopfuura 50,000 vakaurayiwa
vakakuvadzwa, vakatapwa, kana kuremara, uye vagari vanopfuura miriyoni imwe vakamanikidzwa
Mazana emisha, maindasitiri nemabasa emaindasitiri anosvika zviuru zvitanhatu (6,000)
mabhizinesi ekurima, masangano etsika anopfuura 4,000, zvikoro zvinoda kusvika 700, se
pamwe chete nemamiziyamu nemaraibhurari, zvakaparadzwa. Kukuvadzwa kwakakonzerwa
Hupfumi hweAzerbaijan hwakapfuura mabhiriyoni makumi maviri nemaviri emadhora ekuAmerica.- (2) Kushanya kuVictory Park muKhankendi
Zəfər Parkı (Victory Park) muKhankendi yakavhurwa musi wa24 Zvita - Inoyeuka kukunda kweHondo yeMazuva makumi mana nemana nezvivakwa zvinoshamisa.
masitepisi ane matanho makumi mana nemana anotungamira kubva pakati pepaki kuenda kuArch Triumphal,
nhanho imwe neimwe ichimiririra zuva rimwe chete rekukakavadzana.
Izvi zvinoratidza simba remauto eAzerbaijan uye chokwadi chekuti
vakakwanisa kutorazve nzvimbo dzakatorwa mumazuva makumi mana nemana chete. Zviri pachena kuti
inoratidza simba reuto reAzerbaijan uye kuti, dai raida, raigona
vakarwisa Armenia zvakananga. Zvisinei, chinangwa chavo chaive chekungodzosera
nzvimbo dzakatorwa uye kwete kuti vatore nzvimbo dzeArmenia.
Musangano uyu wakasimbisawo zvimwe zvinhu zviviri zvakakosha.
Chido cheAzerbaijan Chekuumba Rugare neArmenia
"Azerbaijan neArmenia dzakasaina chibvumirano cherunyararo kuWhite House mu…
kuvapo kwaMutungamiri Trump.
"Matani anopfuura 40,000 ezvinhu zvakasiyana-siyana akatakurwa kuenda kuArmenia kubva
Russia, kubva kuKazakhstan, uye kubva kune dzimwe nzvimbo.
"Kunyanya ikozvino, apo nyika zhinji dziri kutambura nekushaikwa kwemafuta ekufambisa,
Armenia ine kwayakavimbika kubva kuAzerbaijan.
Mashoko aya akataurwa neMutungamiriri weAzerbaijan panguva yemibvunzo nemibvunzo
chikamu chekupindura.
Mharidzo Yakajeka: Kubviswa kweUtongi Hwakadzikama uye Kurwisa Humambo Hwekoloni
Mutori wenhau weCongo Cedrick Aundu akabvunza Mutungamiriri weAzerbaijani HE Ilham
Aliyev:
"Ndeipi maonero enyu pamusoro pekuti vezvenhau vakazvimiririra vanogona sei kupikisa zvematongerwo enyika zvechikoloni nezvematongerwo enyika matsva?"
nyaya dzekoloni?”
Mutungamiri wenyika akapindura kuti vezvenhau vakazvimiririra zvechokwadi vanoumba izwi rine simba
anokwanisa kukunda simba rezvematongerwo enyika nehupfumi uye kutonga kunogona
kuremedza marudzi nevanhu vakadzvinyirirwa. Akasimbisawo kuti Azerbaijan
vakatambura panguva yekutonga kweRussia neSoviet uye izvozvo chete mushure mekunge vawana
kuzvitonga kwakaita kuti ibudirire uye igadzirire kubuda sesimba repakati.
Uyezve, panguva yekudya kwemanheru, hurumende yeAzerbaijan yakakoka vatambi
kubva kuFrench Polynesia kuti varatidze nekuratidza tsika dzavo. Kutorwa kwenyika
French Polynesia yakatanga muna Chivabvu 1842 nekugadzwa kwenzvimbo inodzivirirwa pamusoro peguta.
Tahiti. French Polynesia yakanyorwazve pane runyorwa rwenzvimbo dzeUnited Nations
ichabviswa muhutongi hwenyika musi wa17 Chivabvu 2013. France haina kubvuma kunyoreswazve uku uye yave
vakarambidza misangano yeKomiti yeUN ye24, kusiyana nemisangano
yakatsaurirwa kuNew Caledonia.
Iri ishoko rakajeka here rakanangana neFrance nedzimwe nyika dzekoloni?
masimba anowanzopomera nekutsoropodza Azerbaijan, zvichikanganisa chimiro chayo panguva ye
Kurwisana kweNagorno-Karabakh, ukuwo Baku ichitsoropodza zvakasimba zvainotsanangura seParis
maitiro e "neo-colonial" uye anotsigira zvakasimba mafambiro erusununguko.
Bibliographie
Brun, JM (2023). IV. La récente occupation du Karabakh. Hors collection,
111-153.
EUReflect, https://www.eureflect.com/azerbaijan-hosted-the-4th-shusha-global-
media-forum-in-shusha
Gasimov, DD (2010). Le conflit arméno-azerbaïdjanais: l'impuissance ou
l'indifférence de la communauté internationale?. Guerres mondiales et conflits
vemazuva ano, 240(4), 101-111.
Human Rights Watch. (1993). Human Rights Watch World Report 1993. Human Rights Watch
Kodzero dzeKuchengetedza Ruzivo. https://www.hrw.org/legacy/reports/1993/WR93/Hsw-
07.htm#P315_106925 [hrw.org]
Mustafayeva, N. (2013). Hocalı Katliamının Bir Genosit Olduğuna Dair
Uluslararası Hukuki Deliller. Fırat Üniversitesi Orta Doğu Araştırmaları
Goverana ichi chinyorwa:
EU Reporter inoburitsa zvinyorwa kubva kwakasiyana-siyana ekunze zvinyorwa zvinoratidza maonero akasiyana. Zvinzvimbo zvakatorwa muzvinyorwa izvi hazvisi hazvo zveEU Reporter. Ndapota ona EU Reporter yakazara Mitemo neMamiriro ekubudiswa kuti uwane rumwe ruzivo EU Reporter inombundira hungwaru hwekugadzira sechishandiso chekusimudzira kunaka kwevatapi venhau, kushanda nesimba, uye kuwanikwa, uku ichichengeta tarisiro yakasimba yehupepeti hwevanhu, tsika, uye kubuda pachena mune zvese zvinobatsirwa neAI. Ndapota ona EU Reporter yakazara AI Policy mamwe mashoko.
-
Housing4 mazuva apfuuraMutemo weDzimba Dzinodhura: Brussels iri kutarisira zvakanyanya uye iri kusazadzisa zvinodiwa here?
-
Paramende yeEurope4 mazuva apfuuraSFDR: Chibvumirano chemari chinoenderera mberi cheEU chaburitsa pachena zvikanganiso zveEPP pamusoro pekusabatanidzwa kwefodya
-
Utongi hwehupfumi4 mazuva apfuuraMakambani ekuchengeta vana kuTavira ari kuongororwa mushure mekutorwa matanho emutemo uye nyaya dzemhosva dzinopesana
-
Kambodhiya3 mazuva apfuuraEU inotambira Cambodia kumusangano weWTO wekukwidza nyaya
