Batanidza nesu

Azabhaijani

Azerbaijan nedzimwe nyika dzechiIslam nyika dzakakosha pakuita kuti pave nerunyararo muGaza

SHARE:

Published

on

Isu tinoshandisa kusaina kwako kukupa zvirimo munzira dzawakabvumira uye kuvandudza manzwisisiro edu pamusoro pako. Unogona kuzvibvisa chero nguva.

A pane zvinoshamisa kukwidzwa kwakaburitswa nguva pfupi yadarika kubva kune aimbova Dhipatimendi reHurumende reUnited States Josh Paul neArmenian National Committee of America yakasainwa nerondedzero refu yePalestine nemamwe masangano. Chikumbiro ichi hachina kurumbidza rugare runouya kuMiddle East, iyo yakaona makumi masere emakore ekunetsana, asi zvakarwisa nehasha Azerbaijan seisina kukodzera kuve chikamu cheyakarongwa 20,000-yakasimba International Stabilization Force (ISF), akanyora Taras Kuzio.

Chikumbiro ichi chakanangana nezvichemo zveArmenia pamusoro peAzerbaijan izvo zvisina chekuita neGaza kana Middle East. Senyika inozvitonga, Azerbaijan inogona kutenga zvombo zvayo zvehondo kubva kunyika ipi zvayo yainoda - kusanganisira kubva kuIsrael. Azerbaijan haina kumbobvira yabvunza Armenia, semuenzaniso, kutenga mazhinji emidziyo yayo yemauto kubva kune dzakatemerwa pasi rose uye pariah Russia. Pamusoro pezvo, hazvizivikanwe kuti nei Israel ichitenga makumi mana muzana emafuta ayo kubva kuAzerbaijan ichifanirwa kuve nechero paGaza kana Middle East?

Kukwidza kwacho kunorerekera divi rimwe chete kunoshora Azerbaijan mhosva yekupara mhosva kuvanhu vekuArmenia kuKarabakh uye hapana UN kana sangano rekodzero dzevanhu rakaburitsa mishumo kana kuburitsa magwaro anotsigira izvi. MaPOW akatsinhaniswa nemativi ese. Chikumbiro ichi chinofuratira nemaune kucheneswa kwemadzinza eArmenia uye mhosva dzehondo dzakaitwa panguva yeHondo yekutanga yeKarabakh kubva 1988-1992 uye kuparadzwa kwetsika muAzerbaijan yakagarwa kubva pakupera kwehondo iyoyo kusvika 2020.

Armenia inorwadza kuti Israeri inoramba ichiramba kubvuma 1915 sekuuraya rudzi. Uye zvakare, veArmenian verudzi vanofanirwa kupomera mumwe munhu mhosva yekudonha kwechiroto cheArmenian yeGreater Armenia mushure mekukundwa muHondo yechipiri yeKarabakh muna 2020 uye kutadza kutonga kweKarabakh makore matatu gare gare. Chinhu chekupedzisira igodo reArmenia pakukura kweAzerbaijan nekusimba munyika dzisiri dzakabatana uye mukati menyika yeTurkic.

Middle East yakaona zvirongwa zvakawanda zverunyararo zvichikundikana sezvo iri dunhu rakanyanya kuoma pasi rose kutsvaga kupera kwegakava rechitendero nedunhu rakadzika midzi pakati peIsrael nePalestine. Mutungamiri weAmerica, VaDonald Trump, vakabudirirawo apo vatungamiri veAmerica vakambokundikana. Zviripachena, zvaTrump hazvina kubatanidzwa nekuda kwechishuwo chekukurumidza kuponesa hupenyu hwevanhu asi kuwedzera imwezve yakagadziriswa gakava pane yake runyorwa uye shandisa izvi kuhwina Nobel Peace Prize. Mutungamiri weAmerica, VaBarack Obama, ndivo vakahwina mubairo uyu muna 2009.

Chirongwa che 20-poinzi yerunyararo yeGaza yakakurukurwa naTrump, vatungamiri mukuwasha Jared Kushnir, nhume inokosha yepurezidhendi Steve Witkoff uye aimbova Mutungamiriri weU.

ISF yaizotevedzerwa paMultinational Force and Observers (MFO) muSinai mushure mechibvumirano cherunyararo cha1979 pakati peEgypt neIsrael. Mumwe muenzaniso ungave weUnited Nations Interim Force muLebanon (UNIFIL) yakaumbwa muna 2006 kugadzirisa hondo yevagari vemuLebanon.

ziviso

Nesimba reUN rakavhoterwa neUN Security Council resolution 2803 ISF inogona kuita isingaonekwe seuto reUN rekuchengetedza runyararo uye yaizongoendesa mushure mekubviswa kweIsrael Defence Forces. ISF yaisazopihwa nezvombo zvinorema uye yaizopihwa zvekuzvidzivirira nazvo zvechiuto uye vatakuri vemauto.

ISF yaizofanira kuchengetedza kuchengetedzwa, kuparadza matani eHamas uye zvivako zvekugadzira zvombo uye kuvaka mapurisa matsva. De-militarising sangano remagandanga Hamas zvingava nyore kutaura pane kuzviita. VaTrump vakatyisidzira 'Vachabvisa zvombo' uye 'Vachabvisa zvombo kana isu tichavabvisa. Ndazviwana!'

Mushure mekunge Gaza neHamas vabviswa masimba masimba vachaenda kune Temporary International Transitional Authority, iyo yakanzi 'Board of Peace' inotungamirirwa naTrump. Dzimwe nhengo dze'Board of Peace' dzinosanganisira 7-10 Palestine uye epasi rese matekinoroji.

Mutungamiri weUnited States Trump (kufananidzwa) akazvipinza mukurwisana kweAzerbaijani-Armenian, iyo yaakataura zvisizvo kuti yakagadzirisa, mushure mekutaurirana neZangezur Corridor ndokuitumidza kuti Trump Route for International Peace and Prosperity (TRIPP). Muenzaniso wechitatu unowanikwa mune zvisina kunyorwa zvakanaka 'Chirongwa cherunyararo' kugumisa hondo yeRussia-Ukrainian iyo yaisanganisira seimwe yemapoinzi ayo e28 kuti 'yaizoongororwa nekuvimbiswa nePeace Council, inotungamirwa naMutungamiri Donald J. Trump.'

Kudzidziswa kwemapurisa matsva kuchaitwa neCivil-Military Coordination Center iri muIsrael, kuchamhembe kweGaza. 200 Mauto eUS atove munzvimbo yekubatsira kumisa Center. Egypt neJoridhani, Israeri nevavakidzani veGaza, vachatora chinzvimbo chepamusoro muCivil-Military Coordination Center.

Nesimba rayo kuMiddle East, kupidigura hurumende yeAssad muSyria nemauto makuru, Türkiye inyika yakakosha kuisirwa muISF. Trump inotsigira kutora chikamu kwaTürkiye. Israel yakaratidzira ichiti Türkiye inotsigira Hamas izvo zvisiri zvechokwadi; Iran yakapa rutsigiro rwemari, kudzidziswa zvechiuto uye zvekushandisa. Mukudzoka, US yakabvuma kutengesa Türkiye F-35 fighter jets; apo hukama hweUS-Turkish hwakanga husina kunaka pasi peVaPresident Obama naJoe Biden Turkiye vakatenga S-400 Russian air defense.

Azerbaijan yakataura tsigiro yayo yekujoinha ISF mushure mekumisa kurwa kwaitwa uko 'kune kupera kwakakwana kwekurwa'. Panguva imwecheteyo Azerbaijan iri kuramba kutora chikamu muISF ine basa rekubvisa zvombo zveHamas. Maonero aBaku haashamisi apo Bazi Rinoona Nezvekune dzimwe nyika rakati, 'Hatidi kuisa mauto edu munjodzi.' Mushure mezvose, European 'Coalition of the Willing' inongoda kutumira Reassurance Force kuUkraine mushure mekunge chibvumirano chekumisa mhirizhonga pakati peRussia neUkraine.

Azerbaijan inotsvaga kurongedza kutora chikamu muISF neSangano reIslam Cooperation neArab League. Pamusoro peTürkiye neAzerbaijan, nyika huru yeMuslim pasi rose Indonesia, Pakistan, Egypt uye pamwe neMalaysia vakabvuma kutora chikamu muISF.

Saudi Arabia, UAE neQatar vakaramba kubatanidzwa asi vakapa mari nekudzidziswa. Kubva kuMadokero, Canada neAustralia vakaratidza kufarira.

Pamusoro pekuchengetedza, ISF yaizova nebasa rekugovera rubatsiro rwevanhu, kudzosa vanhu vakakuvadzwa kubva muhondo yeIsrael-Hamas uye kuve nechokwadi chekuvaka patsva rinova basa guru. Zvikamu zviviri muzvitatu zvezvivakwa zvese zvekugara muGaza zvakakuvadzwa kana kuparadzwa. Matunhu ose akaparadzwa, zvichiita kuti zvikamu zvikuru zveGaza zvisagarike. Inenge 89% yemvura nehutsanana network yakakuvadzwa, 66% yemigwagwa yemigwagwa yakakanganiswa, uye dzinenge zvivakwa zvese zvechikoro zvave nekukuvadzwa. Zvichakadaro, hutano hwehutano hwakanyanya kudonha.

Kana Chirongwa cheRunyararo chikashandiswa uye ISF ichibudirira mukudzikamisa nharaunda yekuchengetedza uye kubvisa Hamas kubva kumatunhu ehurumende nemapurisa, pachava nemukana - kwekutanga - mukuwana nzira yekuenda kuPalestine statehood. VaPalestine vanokodzera kugara murunyararo pamba uye nevavakidzani vavo munzvimbo yavanogona kudaidza kuti yavo.

Nekukundwa kwemauto kweIran neIsrael uye neUS uye kuita kwaTrump pachedu, pane - zvinokwanisika - tariro yerunyararo muGaza uye. Kupera kwemakumi emakore ekurwisana pakati peIsrael nePalestine. Nyika dzechiIslam dzechiIslam dzakaita seEgypt, Türkiye, Azerbaijan neIndonesia ndizvo zvakakosha pakuona kubudirira kwerunyararo, kumisa chengetedzo nekugadzira nzvimbo yakachengeteka yevaPalestine uye nharaunda yakachengeteka yeIsrael nevamwe vavakidzani veGaza.

Taras Kuzio ndiye purofesa wesainzi yezvematongerwo enyika paNational University yeKyiv Mohyla Academy. Ndiye munyori we Midzi mina yeHondo yeRussia neUkraine (Cambridge University Press, 2026); co-editor of Russia uye Yemazuvano Fascism: Maonero Matsva paHondo yeKremlin Kurwisa Ukraine (Columbia University Press, 2025); Crimea: Kwakatanga Hondo yeRussia uye uko Ukraine Ichakunda (Jamestown Foundation, 2024), uye Russian Nationalism uye Hondo yeRussia-Ukrainian (Routledge, 2022). Anogona kuwanikwa paX/Twitter @TarasKuzio

Goverana ichi chinyorwa:

EU Reporter inoburitsa zvinyorwa kubva kwakasiyana-siyana ekunze zvinyorwa zvinoratidza maonero akasiyana. Zvinzvimbo zvakatorwa muzvinyorwa izvi hazvisi hazvo zveEU Reporter. Ndapota ona EU Reporter yakazara Mitemo neMamiriro ekubudiswa kuti uwane rumwe ruzivo EU Reporter inombundira hungwaru hwekugadzira sechishandiso chekusimudzira kunaka kwevatapi venhau, kushanda nesimba, uye kuwanikwa, uku ichichengeta tarisiro yakasimba yehupepeti hwevanhu, tsika, uye kubuda pachena mune zvese zvinobatsirwa neAI. Ndapota ona EU Reporter yakazara AI Policy mamwe mashoko.

Trending