Kusimbisa simba reKazakhstan pasi rose kunoenderana nekuvandudzwa kwehukama nenyika dziri muEuropean Union. Chirongwa ichi, Path to Europe, chakatangwa naMutungamiri weKazakhstan Nursultan Nazarbayev, chakatarisana nepfungwa iyi yezvematongerwo enyika yekunze, akanyora Sain Borbasov (ari mumufananidzo).
Kazakhstan yakawedzera mabasa ayo munzvimbo iyi muna 1992 nekuva nhengo yeSangano reKushandira pamwe neKuchengetedzwa muEurope (OSCE). Kubva muna 1995, makambani ari muEU akatanga kuratidza kufarira mukusimudzira hupfumi hweKazakhstan ane chekuita nemafuta, gasi, uranium nesimbi dzisina feri. Uyezve, kuedza kwenyika yedu kurwisa hugandanga hwepasi rose, kutengesa zvinodhaka, denda rakasiyana-siyana, kurwisa zvombo zvenyukireya, kwakasangana nemisimboti yakakodzera yeEuropean Union. Kuvapo kwevanhu vekuGermany nePoland vari muKazakhstan kwakawedzera kufarira kusimbisa hukama nesu hwenyika dzakadai seGermany nePoland. Ndiyo European Union yakaisa mari yakawanda muKazakhstan. Nekuda kwekushandira pamwe nenyika dzeEurope, Kazakhstan yakatora chigaro chesachigaro weOSCE muna 2010.
Chibvumirano chekushandira pamwe pakati peKazakhstan neEuropean Union chakasainwa muBrussels pakati pemakore ekuma1990. Makambani anopfuura 3,000 akabatana akatangwa munyika iyi mukuwedzera hukama nenyika dzemuEurope. Kutengeserana nenyika dzemuEU kwakasvika mabhiriyoni makumi maviri nemana nemana muna 2017 uye kwakaita kuti Kazakhstan itenge mari inosvika 40 muzana yekutengeserana kwekunze kwenyika. Izvi zvakakwirira ne23 muzana pane muna 2016.
Kusimbiswa kwehukama kwakafambiswa nekusainwa muna Zvita 2015 kwechibvumirano chitsva chekudyidzana chakasimbiswa pakati peKazakhstan neEU. Kazakhstan ndiyo yega nyika yeCommonwealth of Independent States (CIS) yakasvika pachibvumirano chakadaro neEU. Chibvumirano ichi chakatenderwa nemaparamende e23 kubva kunyika makumi maviri nesere dzeEU.
Sechikamu chechirongwa chePath to Europe, Kazakhstan yakava nhengo yeWorld Trade Organisation, ichibatanidza zvinodiwa neWTO, Customs Union neEurasian Economic Union (EAEU). Matanho aya aida kubatana uye kudyidzana nguva dzose neBrussels. Zvirokwazvo, nyika dzeEU dzinochengetedza zvido zvadzo. Mumamiriro ezvinhu akaoma pakati peRussia neUkraine, kusimbiswa kwekuchengetedzwa kwesimba, kutakurwa kwezvinhu zvakagadzirwa, uye kuvandudzwa kwekuchengetedzwa kwenyika kwave kwakakosha zvikuru. Nekuvaka hukama hunovaka neKazakhstan iri kukura zvine simba, yakavhurika uye yakagadzikana mune zvematongerwo enyika, EU inoronga kuwedzera simba rayo muCentral Asia.
Nyika dzeEU dzakabatsira Kazakhstan mukuita shanduko dzemusika, kuderedza mitemo yehupfumi, kuvandudza hutano, kuchengetedzwa kwevanhu uye tsvakiridzo. Kubva muna 1992 kusvika 2000, mukati mechirongwa cheTechnical Assistance to the Commonwealth of Independent States (TACIS) chete, rubatsiro rwehunyanzvi rwunokosha $136.7 miriyoni rwakapihwa kuti pave nekuongorora kukanganisa kwezvakatipoteredza. Kazakhstan yaifarirawo tsvakiridzo ine chekuita nekudzidza uye kubviswa kwemigumisiro yekuyedzwa paSemipalatinsk Nuclear Test Site, kudzidza matambudziko ezvakatipoteredza muAral Sea basin uye kuderedza kusvibiswa kwemhepo muAlmaty.
Hukama hwacho hwagadzikana. Semuenzaniso, fekitari yeinjiniya yeradar yeKazakh-France yakavhurwa mudunhu reAlmaty muna Kubvumbi 2016. Muna 2017, Hungarian Eximbank yakagovera $290.5 miriyoni yekubhadhara mapurojekiti akabatana emabhizinesi madiki nepakati. European Investment Bank yakapa $227.8 miriyoni yekuvandudza bhizinesi rekurima renyika kuNational Managing Holding KazAgro JSC. European Bank for Reconstruction and Development inoronga kubhadhara mapurojekiti gumi nemanomwe munyika anokosha $500 miriyoni. Gore rapfuura, Germany neKazakhstan dzakasaina magwaro makumi maviri anokosha bhiriyoni imwe chete yetenge (US$2.7 miriyoni) kuti dziunze ruzivo rweGerman mukugadzirwa kwedhijitari muindasitiri pasi pechirongwa cheIndustry 4.0.
Zvakakosha kuti EU ishandise mikana yekufambisa yeKazakhstan. Nzira yekufambisa inopfuura nepakati penyika Urumqi (China) – Altynkol (Kazakhstan) – Riga (Latvia) – Rotterdam (Netherlands) yakaita kuti Europe ibatane nehupfumi hweChina hune simba. Nzira iyi inopa nyika yedu mikana mikuru yekuwedzera kutengeserana nenyika dzeEurope. Nzira yechitima chekontena Kouvola (Finland) – Buslovskaya (Russia) – Altynkol (Kazakhstan) – Xian (China) yakatanga kushanda mumatsutso a2017. Yakarongwa kutakura zvinhu zvinodarika matani miriyoni imwe pagore munzira iyi.
Zvese izvi zvinobatsira zvikuru kuita basa rechina rehurukuro yaMutungamiri wenyika - kuvandudza zvivakwa zvekufambisa nekufambisa zvinhu. Nyika yedu ichawana purofiti inosvika mabhiriyoni akati wandei emadhora kubva mukutakura zvinhu kuenda kuEurope.
Kuvandudza hukama neEU kuchabatsira kuzadzisa zvinangwa zveChimurenga chechina cheindasitiri muKazakhstan. Kusimbisa hukama neEU mune zvesainzi, dzidzo, tsika, uye mushonga kuchawedzerawo kukwikwidzana kweKazakhstan. Tichakwanisa kusvika padanho renyika dzakabudirira chete kana tikakwanisa kubatanidza mabhenefiti edemokrasi yeEurope, iyo iri kubudirira kwetsika dzepasi rose, netsika dzedu dzenyika.

Sain Borbasov
